Enflasyon Muhasebesi Nedir ve Kimler Uygular?
Giriş
Yüksek enflasyon dönemlerinde, işletmelerin mali tabloları gerçek durumu yansıtmakta zorlanır.
Paranın satın alma gücü sürekli değiştiği için, bilançolarda yer alan varlık ve borç kalemleri nominal değerlerini korur ama gerçek değerini kaybeder.
İşte bu farkı ortadan kaldırmak için kullanılan sistemin adı enflasyon muhasebesidir.
Enflasyon Muhasebesinin Amacı
Enflasyon muhasebesi, mali tabloları gerçeğe uygun hale getirmek ve işletmenin finansal performansını doğru göstermek için uygulanır.
Bu yöntem sayesinde:
Kar veya zarar hesapları enflasyonun etkisinden arındırılır,
Sermaye ve özkaynak kalemleri reel değeriyle görünür,
Yatırım kararları sağlıklı verilmiş olur.
Kısacası, enflasyon muhasebesi işletmenin gerçek finansal gücünü ortaya koyar.
Kimler Enflasyon Muhasebesi Uygulamak Zorunda?
2024 yılı sonu itibarıyla, TÜFE oranlarındaki artışın belirli eşiği aşması nedeniyle enflasyon düzeltmesi uygulaması yeniden gündeme gelmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın belirlediği kritere göre,
Son üç hesap döneminde %100,
Son hesap döneminde ise %10’dan fazla kümülatif enflasyon gerçekleşmişse,
enflasyon muhasebesi uygulaması zorunlu hale gelir.
Bu uygulama:
Bilanço esasına göre defter tutan tüm işletmeleri,
Anonim, limited, şahıs şirketleri (bilançoya tabi olanlar) ve komandit şirketleri kapsar.
Basit usulde vergilendirilen küçük işletmeler ise kapsam dışıdır.
Nasıl Uygulanır?
Parasal ve parasal olmayan kalemler ayrılır.
Parasal kalemler (nakit, alacak, borç) düzeltmeye tabi tutulmaz;
parasal olmayan kalemler (stok, bina, makine vb.) yeniden değerlenir.Yeniden değerleme katsayısı, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı Yİ-ÜFE oranları dikkate alınarak hesaplanır.
Düzeltme işlemleri sonunda oluşan farklar, özkaynak hesaplarında “Enflasyon Düzeltme Farkı” olarak kaydedilir.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
Düzeltme işlemleri, dönem bilançolarına yansıtılmalıdır.
E-defter kullanan işletmeler, düzeltme kayıtlarını sistemle uyumlu şekilde oluşturmalıdır.
Enflasyon muhasebesi bir “vergi planlama aracı” değil, gerçek tablo düzeltme aracıdır.
Bu nedenle, uzman mali müşavir desteği olmadan yapılan düzeltmeler, sonraki dönemlerde ciddi maliyet ve vergi risklerine yol açabilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Enflasyon muhasebesi vergiye etkiler mi?
Evet etkiler. Enflasyon muhasebe hesaplaması öncesi ve sonrası matrah ve vergi değişiklikleri söz konusudur.
2. Hangi dönemden itibaren geçerli?
2025 itibarıyla, 2024 hesap dönemine ait mali tablolar ilk kez enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır.
3. Hangi raporlar hazırlanır?
Düzeltme sonrası yeniden düzenlenmiş bilanço ve gelir tablosu hazırlanır.
Sonuç
Enflasyon muhasebesi, özellikle sermaye yoğun işletmeler için finansal sağlığın doğru ölçülmesini sağlar.
Bu sürecin doğru yönetilmesi, hem mevzuata uyum hem de geleceğe yönelik finansal planlamanın temelidir.
Mehmet Suha Uyar Mali Müşavirlik, enflasyon muhasebesi uygulamalarında işletmelere adım adım rehberlik eder; tabloların doğru hazırlanmasını, vergiye etkilerinin doğru değerlendirilmesini ve tüm sürecin mevzuata uygun yürütülmesini sağlar.
“Sitedeki tüm içerik ve bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, spesifik ve özel durumlar için mutlaka uzman danışmanlığı alınız, site içeriğinden doğabilecek resmi ve fiili hatalardan sorumluluk kabul edilmez”